Cây Black Strat sinh lời 20% mỗi năm. Đừng thử ở nhà

Tháng 6/2019, David Gilmour bán cây Black Strat, chiếc Fender Stratocaster ông chơi trong album The Dark Side of the Moon, tại một buổi đấu giá từ thiện ở New York. Người mua là Jim Irsay, chủ đội Indianapolis Colts, trả 3,975 triệu USD, khi đó là kỷ lục cho một cây đàn guitar.

Irsay qua đời năm 2025. Năm nay Christie’s bán bộ sưu tập của ông, và cây Black Strat được bán với giá 14,56 triệu USD.

Đó là mức tăng khoảng 3,7 lần trong bảy năm, tức khoảng 20% mỗi năm theo lãi kép, cho một tài sản không trả cổ tức và phải được bảo quản ở độ ẩm phù hợp. Ai bán guitar như một khoản đầu tư sẽ trích dẫn con số này trong nhiều năm. Lặp lại nó thì là chuyện khác.

Một mùa kỷ lục

Các phiên đấu giá của Irsay, kéo dài từ tháng 3 đến 1/7, thu về khoảng 105 triệu USD từ 406 lô, tổng số cao nhất từng đạt được của một bộ sưu tập kỷ vật. Những mức giá cao nhất đọc như một cuốn lịch sử văn hóa đại chúng thế kỷ 20: cuộn bản thảo đánh máy Trên đường của Jack Kerouac giá 12,1 triệu USD, cây guitar “Tiger” của Jerry Garcia 11,6 triệu USD, cây Fender Mustang mà Kurt Cobain chơi trong video “Smells Like Teen Spirit” 6,9 triệu USD, và cây Martin trong Unplugged của Eric Clapton 4,1 triệu USD.

Ở đầu kia của danh mục, một bộ cầu vai quân phục Liên Xô được bán với giá 254 USD.

Tuần trước, mùa đấu giá có thêm phần kết. Ngày 17/9, Christie’s ở London bán Marr’s Guitars: The Johnny Marr Collection, những cây đàn thuộc sở hữu và từng được chơi bởi cựu tay guitar của ban nhạc The Smiths. Người trả giá từ 34 quốc gia đưa tổng số lên 3.649.280 bảng, gấp hơn ba lần giá ước tính.

Cây Rickenbacker 330 đời 1982 màu đen Jetglo của Marr, cây đàn gắn liền nhất với ban nhạc, được ước tính 60.000–80.000 bảng và bán được 358.400 bảng. Cây Martin D-28 đời 1971, trên đó ông viết phần lớn các ca khúc của The Smiths, được ước tính 30.000–50.000 bảng và đạt 128.000 bảng.

Tiền thu từ 31 lô được trao cho Guide Dogs for the Blind Association và National Autistic Society.

Làm phép tính

Con số 20% là trước chi phí. Các nhà đấu giá thu của người mua một khoản phí trên giá gõ búa và thu hoa hồng của người bán; bảo hiểm và lưu trữ chuyên dụng còn tốn thêm. Không ai lập chỉ số cho những cây đàn từng chơi trên sân khấu được bán thấp hơn giá chủ nhân đã trả, dù có rất nhiều cây như vậy.

Giá trị của Black Strat cũng gần như chẳng liên quan gì đến bản thân cây đàn. Một cây Stratocaster bình thường cùng tuổi chỉ bán được một phần rất nhỏ mức giá đó. Nhà sưu tập trả tiền cho nguồn gốc, bằng chứng có tài liệu rằng món đồ này đã ở trên sân khấu và trong phòng thu cùng Gilmour suốt nửa thế kỷ, và trên thế giới chỉ có một nhúm nhạc cụ có lịch sử như vậy.

Phần lớn trong số đó đã nằm trong tay tư nhân.

Ai bán

Các vụ bán guitar lớn những năm gần đây chủ yếu đến từ các nhạc sĩ thanh lý nhạc cụ, thường để làm từ thiện, hoặc từ di sản của các nhà sưu tập. Gilmour bán để tài trợ cho ClientEarth, tổ chức từ thiện về luật môi trường. Bộ sưu tập của Irsay được bán sau khi ông mất, còn Marr quyên góp tiền thu từ một phần phiên đấu giá.

Những vụ bán như vậy tự mang theo hiệu ứng truyền thông, và người trả giá biết các cây đàn có thể hàng chục năm nữa mới xuất hiện lại.

Nhu cầu bên dưới là có thật. Những người lớn lên cùng Pink Floyd, Grateful Dead và The Smiths giờ nắm trong tay rất nhiều tiền, và một số người thà treo cây đàn từ một đĩa nhạc mình yêu thích còn hơn thêm một bức tranh.

Irsay, người từng nói đã từ chối 1 tỷ USD cho bộ sưu tập của mình, đến sớm. Người mua năm nay đã trả những mức giá với giả định rằng tất cả những người khác đã bắt kịp ông.

Nguồn

• Jim Irsay’s $105mn record-breaking collection: all 406 items and what they sold for
• Wikipedia: The Black Strat
• ITV News: Johnny Marr’s guitars sell for £3.6mn (18 Sep 2026)
• Guitar.com: Johnny Marr guitar auction brings in £3.6mn
• The Irish Times: Johnny Marr guitar collection sells at auction

Tỷ suất sinh lời hằng năm được tính từ hai mức giá bán đã công bố trong bảy năm, chưa trừ chi phí. Ảnh bìa: Christie’s Auction Room by Thomas Rowlandson and Augustus Charles Pugin, published by Rudolph Ackermann, 1808, Metropolitan Museum of Art via Wikimedia Commons, CC0. Đã cắt khung.